In je kracht staan & jaloezie

Al langere tijd consulteert een jonge man me. Vooral zijn ongeduld speelde hem veel parten. Blauwe plekken, boetes, bedreigingen, hij heeft het allemaal meegemaakt. Inmiddels zijn we maanden verder en zijn zelfbeheersing is stukken beter. (In mijn stukje ‘Zo maar wat doen’ is niet in je kracht staan lees je andere problemen van ongeduld.)

We werken geregeld aan zijn jaloezie. Je zou het niet verwachten bij hem, want uiterlijk heeft hij alles mee wat je maar kunt bedenken. Hij is slank, gespierd, met mooi glanzend haar en stralend bruine ogen. Bovendien is hij supercharmant en altijd in voor gezelligheid en wat dollen. Beter gezelschap kun je eigenlijk niet wensen. Vrouwen vallen dikwijls als een blok voor hem. Maar is hij gelukkig?

Zijn relaties houden niet lang stand en wat er aan schort is wat officieel een ‘oedipaal probleem’ heet. Tja, een oubollig woord, afkomstig uit de oude psycho-analyse. Oedipus was een Griekse held. Hij doodde een gruwelijke sfinx die de stad Thebe terroriseerde. Als dank voor de bevrijding kroonde men hem tot koning en schonk men hem de koningin – die weduwe was – als vrouw.

Klinkt prachtig, maar helaas bleek die koningin zijn ware moeder! Zijn vader, de vorige koning van Thebe, had van een orakel bij de geboorte gehoord dat zijn zoon hem ooit zou vermoorden. Een beetje koning steekt daar een stokje voor en dus gaf hij de opdracht de baby ergens ver weg te vondeling te leggen. “Huppakee, weg met dat jong dat ellende gaat veroorzaken!”

Een orakel laat zich zo makkelijk niet foppen: de vondeling werd gevonden en zorgzamer vinder bood het kind aan zijn meester, de koning van Korinthe aan en die voedde het op alsof het van hem was. Eind goed, al goed? Nee dus.

Oedipus groeit uit tot een sterke man, barstend van zelfvertrouwen. Op een van zijn avontuurlijke tochten ontmoet hij een man en in een ruzie doodt hij hem. Nietsvermoedend reist hij verder en hoort van de terroriserende sfinx en hij besluit als stoere prins de stad Thebe van dit beest te bevrijden. Om daarna als dank tot koning ervan gekroond te worden. Pas toen hoorde hij dat de man die hij in een ruzie gedood had zijn vader was en de aan hem geschonken koningin zijn moeder. Het noodlot wordt als maar erger: voor zijn moeder is dit onverdraaglijk en zij verhangt zichzelf en Oedipus steekt zijn beide ogen uit.
Kortom: akeligheid ten top of anders gezegd: oedipale toestanden creëert veel narigheid in relaties.

De psycho-analyse schetst de psychologische ontwikkeling in fasen. Bij een daarvan staat de drift- en impulsbeheersing centraal. De mythe van Oedipus vond men toen passend als benaming van fase waar gevoelens van concurrentie en ambitie starten. Die slanke, gespierde jongeman waar ik in het begin over schreef merkte dat zodra hij alleen met een vrouw of vriend was er geen problemen ontstonden. Zoals de koning van Thebe geen problemen had zolang hij geen zoon had. Zodra echter een derde persoon erbij kwam, vlamde zijn concurrentiegevoelens op. Hij vond het knap moeilijk om de aandacht te verdelen. Het voelde alsof die derde persoon boeiender, beter, aantrekkelijker was. En dit stimuleerde zijn jaloezie, zijn overdreven macho-gedrag en hang naar aandacht. Zelfs de dolste dingen deed hij om weer ‘nummer uno’ te zijn. Vermoeiend en gevaarlijk.

Niet iedereen vindt aandacht verdelen makkelijk, sommigen worden onzeker. Gelukkig kun je deze oedipale fase ook op oudere leeftijd leren. Zoals Kim die dichtsloeg zodra ze niet alleen met iemand was. Nu kan ze haar woordje roeren, ondanks dat er een derde bij is. Of Cees die bij een een-op-een gesprek wel openstaat voor kritiek maar zodra er nog iemand bij komt stekelig en vijandig wordt. Allemaal ‘oedipaal gerommel’ waarover je meer kunt lezen in hoofdstuk 5 van ‘Ik voel (n)iets voor verandering’.

De charmante man aan het begin van dit stuk; was dat echt een man? En hoe liep het af met die mooie, charmante lady-killer?
Het gaat vooruit met hem, maar de komende jaren blijft hij nog in behandeling. Hij is man, dat deel klopt. Maar wel een vierpotige, die af en toe jaloerse trekjes vertoont als hij zijn aandacht moet delen.

(Facebook lezers kunnen even glimlachen om de twee foto’s die ik erbij geplaatst heb.)