skip to Main Content
tessa@gottschalmeditaties.nl | Nieuwsbrief ontvangen? Klik hier om je in te schrijven.

Nieuwsbrief: Meditatie, schizofrenie en andere psychotische stoornissen

Negatieve bijwerkingen van meditatie

Alles heeft twee kanten, dus ook meditatie. Verkeerd uitgevoerd kun je in aanraking komen met de negatieve bijwerkingen van meditatie. Op veel fronten verhoogt meditatie je gezondheid, toch zijn er situaties dat meditatie een gevaar voor de gezondheid vormt. Daarover gaat deze nieuwsbrief.

Lang geleden attendeerde ik via de meditatie-nieuwsbrieven en de vroege editie in 2005 van ‘Ik voel (n)iets voor verandering’ op risico’s van meditatie. In 2011 verscheen bij uitgeverij Schors het boekje ‘Psychisch sterker door mediteren’ met drie hoofdstukken daarover. Vorig jaar besteedde het blad Spiegelbeeld hier aandacht aan. Wat zijn situaties waarin de alarmbellen horen te rinkelen?

Eenzijdig mediteren

Door eenzijdig te mediteren zoals heel lang op één chakra, lok je negatieve verschijnselen uit. Het kan ook opgeroepen worden door speciale yoga-oefeningen en ademhalingen. Voor al deze voorbeelden geldt: zodra je dit (uren)lang achter elkaar doet kan het fout gaan.
Ziekenhuizen raken langzamerhand gewend aan spoedopnames na meditatie-retraiteweekends of retraite weken. Patiënten die met acute psychoses moeten worden opgenomen omdat ze door de retraite helemaal doordraaien.
Ook al raakt dit fenomeen bekender, minder bekend is wat hiertegen te doen is, buiten het geven van reguliere medicatie.

Stemmen horen

Marleen mailde mij dat sinds enkele maanden ze een vreemde tijdswaarneming heeft en dat repeterende woorden, soms een stem, een andere keer muziek zich aan haar opdringen. Het lijkt volgens haar erger te worden.
Dit zijn overduidelijk tekenen waarbij je moet concluderen: stop met mediteren! Ook niet met een mantra tegen de repeterende woorden ingaan.

Versterken van het hier-en-nu

mindfulness

Er is slechts één meditatievorm nog verantwoord en dat is er een die je sterk verbindt met zintuiglijke waarneming. Wérkelijke waarnemingen, geen geestelijke zoals het horen van stemmen. Denk aan echte waarnemingen zoals geur, geluid, bewegingsgevoel, zicht en eventueel smaak.
Wat je daarmee bereikt is dat je waarneming op het hier-en-nu versterkt. Dat is namelijk exact wat dient te gebeuren want dat biedt in zo’n geval de grootste bescherming.

Het is ‘mindfulness’ tot in de meest basale vorm. Je hoeft zelfs feitelijk niet te mediteren hiervoor. Wat je doet is je aandacht bij alles erbij houden. Niet wegdrijven, wegdromen. Zoveel mogelijk alles met aandacht doen. Of het nu je veter strikken is of de vaat afruimen. Vooral zorgen dat je routine-taken bewust en met alle aandacht doet.
Het verhinderen dat je geest afdwaalt, creëert een bescherming. Bovendien versterk je hiermee het zenuwstelsel en dat is zeer wezenlijk wanneer dergelijk ongewenste symptomen op komen zetten. Daarover later meer.

Oefening: vertraag wat je doet

Wat is een goede manier om het hier-en-nu gevoel te versterken? Doe meerdere keren per dag voor zo’n drie minuten lang een handeling overdreven vertraagd. In aanvang schieten je gedachten alle kanten op. Ook ontstaan er gevoelens van onrust. “Dat schiet zo niet op.” denk je vast. Juist die overdreven vertraging echter helpt om de aandacht op de zintuiglijke waarneming te versterken.

Voorbeeld

Pak eens overdreven traag je thee en drink zo’n tien slokken extreem langzaam op. Sta heel bewust stil bij alles wat je lichaam registreert bij deze kleine handeling. De vertraging zorgt dat je bijvoorbeeld beter voelt welke spieren nodig zijn om je beker langzaam naar je mond te brengen. Je voelt beter de structuur van het kopje, hoe zwaar het kopje weegt. Je ziet de damp van de thee af komen, ruikt de geur en hoort de kleine geluiden zodra je drinkt. Door je op de kleinste details te richten komt uiteindelijk een enorme ontspanning vrij.
En dát is heel belangrijk. Dat je lichaam tot diepe rust komt, wat het doet doordat je – dankzij de extra vertraging – meer in het hier-en-nu komt. Een oefening als deze is vooral bedoeld als je zenuwstelsel onder druk staat, je uitgeput bent.

Ontregeld door uitputting

wilikfront2Wanneer je uitgeput raakt, tast je zoals de Chinese Elementenleer het noemt je ‘reserve-energie’ aan. Dat op zijn beurt zorgt dat je natuurlijke bescherming – lichamelijk en psychisch – mankementen gaat vertonen. Via deze link (onderin bij de klachtenregistratie-lijsten vlak boven het kopje ‘De uitputting voorbij’) vind je een vragenlijst waar je allerlei lichamelijke klachten van een te zwakke reserve-energie vindt. Geestelijk ontwikkel je klachten als: onrust, stemmingswisselingen, concentratie-problemen, angsten, depressie maar ook het voorbeelden zoals Marleen ze omschreef. Stemmen horen, muziek horen die er niet is, malende gedachten, verstoringen in je waarneming. In het uiterste spectrum kun je puur door vermoeidheid wanen of hallucinaties krijgen.

Kortom: doe er alles aan om die reserve-energie aan te vullen. Zie mijn boek ‘De uitputting voorbij’.

Voeding

Juist bij dit soort klachten is het belangrijk dat je dágelijks voldoende eiwitten eet. Zoals vlees, vis, eieren, noten en peulvruchten. Vermijd de snelle koolhydraten (zoetigheid, wit meel enz.) en kies voor volkoren of hele granen. Meer adviezen lees je in het hoofdstuk Angst en voeding (blz 169) uit mijn boek ‘Wil ik wat ik voel’.

Je kunt ook zulke geestelijke klachten ontwikkelen wanneer je te lang achtereen en te vaak snelle koolhydraten neemt. Dit zet je zenuwstelsel via een ingewikkelde biochemische weg onder druk met als gevolg een groeiende emotionele instabiliteit.

In een notendop

Merk je na meditatie vreemde verschijnselen zoals licht in je hoofd, duizelig, dromerig, geestelijk er niet bij of wazig, opvallend ongeconcentreerd of nog erger: stemmen in je hoofd, verwrongen waarnemingen, toegenomen slaapproblemen? Neem direct de volgende maatregelen:

– Stop met mediteren
– Neem direct je voeding onder handen
– Bouw veel rust in
– Ga lange tijd (maanden) zo vroeg mogelijk naar bed
– Vermijd alles wat onrust, hectiek en extra stress oproept

<script type=”text/javascript”>var bol_sitebar]

Bronnen

Spiegelbeeld juli/aug. 2014 De risico’s van meditatie en het falen van de psychiatrie – Kees Aaldijk

Psychisch sterker door mediteren – Tessa Gottschal (hoofdstuk 1 t/m 3), uitg. Schors 2011
Ik ben van gisteren (Of hetzelfde boek maar met de titel: Ik voel n/iets voor verandering) – Tessa Gottschal (hoofdstuk 17)
DSM-IV, uitg. Swets & Zeitlinger 1995
Hilarry Pegg Meditation and psychosis, 2010, Royal college of psychiatrists
Mary Garden – Can meditation be bad for you, 2007, thehumanist. com

 

 

Back To Top